وقتی موسیقی همه برنامه بچه ها بشود
این روز
ها هر وقت برنامه های کودک تلویزیون را نگاه کنی مجموعه ای از آوازه خوانی و
موسیقی است. من از این حالت ناراحت می شوم. کودکی خیلی بیشتر از این هاست ،
و این را به جرات می گویم. تاثیرات این قضیه را در دو مورد تقسیم می کنم:
1) همه توجه و انرژی یک کودک در موسیقی محدود شود. و 2) مضرات موسیقی
که برای بزرگتر ها هم تاثیر دارد چه برسد به اینکه ذهن انسان از بچگی به
آوازه خوانی و موزیک عادت کند. کانت:
«موسیقی اگر از همه هنرها مطبوع تر باشد، ولی چون به بشر چیزی نمی آموزد، از تمام هنرها پست تر است[23]»
خیلی وقت ها به بازی های دوران بچگی خودم و حتی همین هفت هشت سال پیش می اندیشم. تنوع این بازی ها که حتی بعضی هاش کاملا من در آوردی بود آدم را به وجد می آورد. حتی کارتون ها و برنامه های کودک هم متنوع تر و کاربردی تر بود. شاید هم حالا اینجوری به نظرم می رسد، ولی برنامه های الان به نظر من مجموعه آوازه خوانی است تا برنامه کودک و حیف است که کودکان این سرزمین، کودکانی که قرار نیست فقط بزرگ شوند، چنین محدود بشوند.و اگر همه جا وضع همین بشود معارف عمیق دینی و اسلامی چگونه خواهد توانست در زندگی بچه ها جا باز کند؟
کودکی برای خود دنیایی است و به نظرم اشتباه بزرگی است که برای اینکه بچه ها سرگرم شوند، به موسیقی و آوازه خوانی عادت کنند.
اا
درباره موسیقی
" در این زمینه به سه کلمه که در قرآن آمده توجه کنید که عبارتند از لهو، لعب ، لغو . که هرکدام معنای خاصی دارد. گوش کردن به موسیقی که غنا نباشد حرام نیست. ولی انسان وقتی می خواهد به درجات بالاتر برسد باید قلبش آماده دریافت معارف الهی باشد و انسان باید ظرفیت قلبی خودش را از موارد لهو خالی کند تا جای آنرا معارف والاتر بگیرد. "1
" مضرات موسیقی از دیدگاه اسلام- از وبلاگ نگاهی به ژرفای نگ
پیامبر (صلی الله علیه و آله) : هر کس به لهویات گوش دهد در روز قیامت در گوش او سرب آب شده ریخته خواهد شد. (مستدرک ج 2 ص 459 – مستدرک، ج 13، ص 222)«و من الناس من یشتری لهو الحدیث ... [1]» و برخی مردم سخنان بیهوده را می خرند تا مردم را از روی نادانی، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهی را استهزا گیرند؛ برای آنان عذابی خوارکننده است.
«لهو الحدیث» به هرگونه سخن با آهنگ سرگرم کننده و غفلت زا گفته می شود. روایات متعددی آن را به غنا تفسیر کرده است.
تمامی فقیهان شیعی بر این باورند که غنا حرام بوده و هیچ شک و تردیدی در آن نیست.
حکمت ها، آثار و فلسفه حرمت موسیقی:
1- گرایش به فساد:
غنا
و آواز مطرب لهوی، انسان را به سوی فساد اخلاقی می کشاند؛ پیامبر (صلی
الله علیه و آله) می فرمایند: «غنا نردبان زنا است[2]»؛ یعنی مقدمه آن.
- بی غیرتی!
امام
صادق (علیه السلام) فرمود: اگر در منزلی چهل روز نوای موسیقی پخش شود،
شیطان وارد شده، چنان قدرت نمایی کند که غیرت و حفظ ناموس را از او بردارد،
آنچنانکه حتی اگر به ناموس وی هم تجاوز شود، در نزد او اهمیتی ندارد[3]
همچنین فرمود:«خانه ای که در آن غنا باشد، از فساد و فحشا مصون نخواهد بود.[4]
2- غفلت از یاد خدا:
قرآن یکی از عوامل گمراهی را «لهو الحدیث» دانسته است.
«لهو»
چیزی است که انسان را چنان مشغول کند که باعث غفلت و بازماندن از کارهای
مهمتر شود. امام صادق (علیه السلام) فرمود : «گوش دادن به غنا، قساوت قلب
می آورد.[6] و در نتیجه باعث فراموشی خدا و معنویت می شود و اعتقادشان به
جهان پس از مرگ سست خواهد شد. »
3- تضعیف اراده و شکست شخصیت
شنیدن
و نواختن موسیقی، آن چنان اراده را سست و غریزه جنسی را تحریک می کند که
شخص را بی اراده و بدون اختیار به حرکت در می آورد و شخصیت انسانی خود را
در اختیاز نوازنده و خواننده قرار می دهد.
4- ضعف اعصاب و بهم خوردن تعادل روان.
از
موضوعاتی که روی تمام بدن اثر می گذارد، موسیقی است؛ زیرا موسیقی در سیستم
سمپاتیک و پاراسمپاتیک اثر داشته و تعادل روان را بر هم می زند و به دنبال
آن سلامتی بدن را تحت فشار قرار می دهد. موسیقی با نواهای حزن آمیز و یا
آهنگ های نشاط انگیز خود، گاهی آنچنان تعادل اعصاب را از بین می برد که
جذب، دفع، هضم، ترشحات، ضربان قلب و فشارخون و مایعات دیگر را مختل ساخته و
شخص را به امراض فراوانی نزدیک می کند.
شاید
هر نوع موسیقی برای اعصاب زیان بار نباشد، بلکه استفاده زیاد و افراط باعث
تخدیر شود، ولی باید توجه داشت که پیامدهای منفی معنوی آن را راحتی در سایر
موارد نباید کوچک شمرد.
از این روی آموزش دادن
موسیقی مطرب و لهوی حرام است، در آمدی هم که از این راه به دست می آید حرام
می باشد و حتی خرید و فروش و نگهداری آلات مخصوص لهو و لعب حرام می باشد و
حتی خرید و فروش و نگهداری آلات مخصوص لهو لعب حرام می باشد.
عواقب اخروی موسیقی
پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «کسی
که ابزار موسیقی را در خانه اش نگه دارد، روز قیامت در حالی محشور می شود
که روسیاه است، به دستش تنبور و آلت موسیقی آتشین جهنم است و بالای سرش
هفتاد هزار فرشته عذاب، همراه با گرزی که در دست دارند بر سر و صورتش می
کوبند و کسی که اهل غنا و موسیقی است از قبرش نابینا گنگ و کر بیرون می
آید. همچنین زناکار و آنکه فلوت و دایره می زند نیز همانند ایشان کور، کر و
لال محشور می شود.»[11]
برخورد و عکس العمل ائمه (علیهم السلام) با موسیقی:
1- بُشر حافی:
حضرت موسی بن جعفر (ع) از کوچه های بغداد عبور می کرد، صدای ساز و آوازی شنید؛ دید که از خانه ای کنیزی بیرون آمد.
حضرت به آن کنیز فرمود: صاحب این خانه آزاد است یا غلام؟
- آزاد است.
- راست گفتی، اگر بنده بود از مولای خود می ترسید.
کنیز
به خانه برگشت، بُشر از او پرسید: چرا دیر کردی؟ و وقتی کنیز داستان را
برای ارباب خود نقل کرد، بُشر با پای برهنه خدمت حضرت موسی بن جعفر (ع)
رسید و از اعمال انحرافی خود، در محضر آن جناب توبه کرد.
2- برخورد حضرت علی (ع) با نوازنده:
حضرت
علی (ع) دید مردی نوازندگی می کند، او را موعظه نمود و از عملش نهی کرد و
دستور داد وسیله نوازندگی او را شکستند، آنگاه فرمود: از این عمل زشت توبه
کن.
پس از توبه آن مرد، حضرت فرمود: آیا می دانی که موقع نواختن، ساز چه معنائی را می رساند؟
- نه! وصی پیامبر(ص) بهتر می داند.
حضرت علی (ع): هنگامی که ساز نواخته می شود، زبان حالش چنین است:
به زودی پشیمان می شوی، به زودی پشیمان می شوی، به زودی وارد جهنم می شوی ای نوازنده من.[13]
آثار دیگر موسیقی
روی گردانی خدا:
از
امام صادق (ع) درمورد غنا سؤال شد، امام (ع) فرمود: «لاتَدخُلوا بُیُوتاً
الله مُعرِضٌ عَن اَهلِها[17]» به خانه ای که خداوند از اهلش روی گردانده،
وارد نشوید.
رفتن برکت:
پیامبراسلام
(ص) فرمود: «لا تَدخُلُ المَلائکَةُ فِیهِ خَمرٌ اَو طَنبُورٌ اَو نَردٌ
وَلاتُستَجابُ دُعاءُهُم وَ تَرفَعُ عَنهُم البَرَکَة[18]ُ»
فرشتگان
به خانه ای که شراب، وسایل موسیقی و قمار، مانند: تنبور و نرد در آن باشد
وارد نمی شود و دعای اهل خانه مستجاب نمی گردد و خیر و برکت هم از آنجا می
رود.
مرگ ناگهانی و کوتاهی عمر:
امام صادق (ع) فرمود: «بَیتُ الغِنا لا تؤمِنُ فیهِ الفَجیعَة وَ لاتُجابَ فیه الدَّعوَة وَلایَدخُلُهُ المَلَکُ[19]»
خانه که در آن غنا باشد، از مرگ و مصیبت دردناک ایمن نیست و دعا در آن به اجابت نمی رسد و فرشتگان وارد آن نمی شوند.
ازآیات
و روایات استفاده می شود که اعمال خیر، بر وسعت رزق و طول عمر می افزاید؛
در مقابل گناه و لهو و لعب و موسیقی مطرب، برکت را برده و عمر انسان را
کوتاه می کند.
ضرر موسیقی از دیدگاه دانشمندان جهان:
براساس نظر بسیاری از روانشناسان و دانشمندان[21]، موسیقی احساسات بشر را در مسیر غیرعادی توسعه می دهد و انسان را در یک عالم ناخودآگاهی کامل فرو می برد و قوّه خیال بافی غیرواقعی را در انسان زیاد می کند.
1- هگل، فیلسوف مشهور آلمانی می نویسد:
«ذکر و عبادت مسلمانان در معابد بی آلایش خود فکر می آورد، ودعای مسیحیان در کلیسا با عربده ناقوس و نقس نگار در و دیوار، تشویش خاطر و انصراف ناظر[22]»
2- کانت، فیلسوف معروف آلمانی:
«موسیقی اگر از همه هنرها مطبوع تر باشد، ولی چون به بشر چیزی نمی آموزد، از تمام هنرها پست تر است[23]»
3- دکتر آرنولد فریدمانی، پزشک بیمارستان نیویورک و رئیس کلینیک سردرد، با کمک دستگاه های الکترونی تعیین امواج مغز و مراجعه هزاران بیمار ثابت کرده که:
«یکی از عوامل مهم خستگی های روحی و فکری و سر درد های عصبی، گوش به موسیقی رادیو است[24]»
4- گوتیه می گوید: موسیقی، عزیزترین ولی نامطلوب ترین سروصدا هاست؛ جداً من سکوت را بر دل انگیز ترین نغمه ها ترجیح می دهم.[25]
فتاوای مراجع تقلید در غنا و موسیقی*
پرسش 1- مجلس لهو و لعب چه نوع مجلسی است؟
ج- مجلسی که برای عیاشی هوس رانی و رقص تشکیل شده و نزد متدینین مجلس گناه محسوب میشود. اگر هرموسیقی به صورتی نواخته شود که مناسب آن باشد گوش دادن به آن حرام است.[26]
پرسش2- اگر شنیدن موسقی هیچ گونه تاثیری در انسان نداشته باشد باز حرام است؟
ج- همه ی مراجع :اگر از نوع موسقی حرام باشد گوش دادن جایز نیست هر چند تاثیری نداشته باشد.[27]
پرسش 3-به مجلس عروسی و ...دعوت شدیم در اثنای امر موسقی مبتذل پخش کردندتکلیف چیست ؟
ج-همه ی مراجع اگر احتمال تاثیر می دهید با فراهم بودن شرایط نهی از منکر کنید و اگر نمی پذیرند چنانچه حضور شما باعث استماع موسقی حرام یا تایید گناه می شود باید مجلس را ترک کنید مگر عسر یا حرج لازم آید.[28]
پرسش5-گاهی از صدا و سیما و دستگاه های صوتی دیگر آهنگ هایی پخش می شود که به نظر من مناسب با مجالس لهو و خوشگذرانی است در حالی که در نظر دیگران چنین نیست آیا میتوانم آنها را از گوش دادن منع کنم؟
ج-همه ی مراجع:بر شما واجب است به آنها گوش ندهید ولی نهی دیگران مبتنی بر این است که آنها هم حرام بدانند.[30]
ج- «طرب» حالت سبُک عقلی است که در اثر شنیدن موسیقی انسان را از حد اعتدال خارج می کند. این امر تنها به حالت شادی مختص نبوده و آهنگهای حزن آور را نیز شامل می شود.
مقصود از «لهوی» بودن سازگاری آواز و آهنگ با مجالس فساد و خوشگذرانی است، یعنی ممکن است نغمه ای طرب انگیز نباشد ولی نوعاً در جلسات فاسقان و گناه رایج باشد، همه مراجع تقلید «لهوی بودن» را جزء و قید اصلی موسیقی حرام می دانند.
حرف آخر؛ موسیقی، حق یا باطل!
از امام صادق (علیه السلام) سؤال شد: موسیقی از نظر خدا و شرع چه حکمی دارد؟
حضرت فرمودند: وای برتو! اگر عمل حق و باطل را بخواهند از هم جدا کنند، موسیقی کدام طرف قرار دارد؟
عرض کرد: در طرف باطل.
حضرت: همین مقدار که می دانی موسیقی باطل است، برای تو کافی بوده و لازم است انسان دوری گزیند.[39]
حسن ختام
گوش کن دوست اگر عاقلی و پاک سرشت
جایگاهت بکند خلق افلاک بهشت
موسیقی کور کند چشم جهان بینت را
می رباید زکَفَت عقل و دل و دینت را[40]
والسلام علی من اتبع الهدی
یاسین کمالی وحدت
[1] . سوره لقمان ، آیه 6 . [2] . بحار الانوار، ج 76، باب 99 (باب الغناء)/ [3] . وسائل الشیعه، ج 12، ص 232، کافی ، ج 6، ص 433. [4] . کافی، ج 6، (باب الغناء) [6] . «ان الملاهی ثورث قساوه القلب»؛ مستدرک الوسائل، ج 13، ص 18. [11] مستدرک السائل،ج2 ص 459، چاپ قدیم. ج13 ص219 چاپ جدید، جامع الاخبارص 180 [13] سفینة البحار، ج2، ص519 ؛ مستدرک الوسائل، ج2، ص457. [17] کافی، ج6، ص432 [18] وسائل الشیعه، ج12، ص235 ؛ مستدرک الوسائل، ج13، ص218 [19] کافی، ج6، ص433 [21] مانند: ویکتور هوگو، نویسنده مشهور فرانسه ؛ آرون کوپلند و لئون تولستوی ، نویسنده روسی. [22] مناظره دکتر و پیر، ص452-453 ، به نقل از «مبانی فلسفه هگل» [23] تأثیر موسیقی بر اعصاب و روان ، ص135 [25] هنرمند کیست؟ ص113 ، به نقل ازاندیشه های مردان بزرگ. * منتخب از احکام موسیقی ص 40 به بعد. [26] مکارم، استفتائات،ج2 س 704، بهجت، توضیح المسائل، متفرقه،م20 ... [27] امام، استفتائات، ج3 سئوالات متفرقه، س110و ... [28] مکارم، استفتائات، ج1 س1160و... [39] مستدرک الوسائل ج3 ص457 [40] هنرمند کیست ص چ 120 "
-----------------------
1- مضمون قسمتی از صحبت های حاج آقا قاسمیان از اساتید دانشگاه و روحانی محترم روستای مزار در جلسه تفسیر هفتگی روستا
2- وبلاگ نگاهی به ژرفای نگاه ، http://sajed.blogsky.com/1390/05/05/post-200/
سلام